Ordynacja podatkowa 2026 – reforma kontroli i przedawnienia podatkowego


Data publikacji:

Fakturownia


Spis treści:

Co zmieniło się w Ordynacji podatkowej w 2026 roku?

Rok 2026 jest pierwszym pełnym rokiem stosowania przepisów, które weszły w życie 4 listopada 2025 r. Do tego od 1 października 2026 r. obowiązują kolejne zmiany deregulacyjne. Najważniejsze z nich to:

  • limit odsetek za zwłokę przy kontrolach trwających ponad 6 miesięcy
  • rozstrzyganie wątpliwości co do faktów na korzyść podatnika
  • likwidacja obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych MDR
  • wyższy limit zapłaty podatku za innego podatnika: 5 000 zł zamiast 1 000 zł
  • publikacja interpretacji podatków lokalnych w jednym miejscu, czyli w systemie EUREKA.
    Bez zmian pozostały natomiast zasady przedawnienia oraz przepis pozwalający zawiesić jego bieg po wszczęciu postępowania karnego skarbowego.

    Jak długo może trwać kontrola podatkowa w firmie?

    Czas kontroli u przedsiębiorcy jest ograniczony Prawem przedsiębiorców. Wszystkie kontrole jednego organu w danym roku kalendarzowym nie mogą trwać dłużej niż:

  • 6 dni roboczych u mikroprzedsiębiorcy,
  • 18 dni roboczych u małego przedsiębiorcy,
  • 24 dni robocze u średniego przedsiębiorcy,
  • 48 dni roboczych u pozostałych firm.
    Zasadą jest też zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli. Kontrolę można rozpocząć nie wcześniej niż po 7 dniach i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia zawiadomienia. Przepisy przewidują jednak wyjątki, np. przy kontroli zasadności zwrotu VAT.
    W praktyce kontrole często trwają znacznie dłużej niż wynikałoby z limitów, bo do czasu kontroli nie wlicza się m.in. okresów jej zawieszenia. Właśnie dlatego ustawodawca wprowadził sankcję odsetkową dla urzędu.

    Czy urząd nalicza odsetki, gdy kontrola się przedłuża?

    Tylko przez pierwsze 6 miesięcy. Zgodnie z art. 54 § 1 pkt 7c Ordynacji podatkowej, jeśli kontrola podatkowa lub celno-skarbowa nie zakończy się w ciągu 6 miesięcy od jej wszczęcia, odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres powyżej tego terminu aż do dnia zakończenia kontroli.
    Zasada ma kilka ograniczeń. Do 6 miesięcy nie wlicza się:

  • okresów zawieszenia kontroli ani terminów przewidzianych w przepisach na dokonanie określonych czynności,
  • okresów opóźnień spowodowanych z winy podatnika lub jego pełnomocnika,
  • okresów opóźnień wynikających z okoliczności niezależnych od organu.
    Przepis objął również kontrole wszczęte w ciągu 6 miesięcy przed 4 listopada 2025 r., które trwały jeszcze w dniu wejścia zmian w życie.

    Co oznacza rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika?

    Od 4 listopada 2025 r. niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść strony. To uzupełnienie istniejącej od 2016 r. zasady z art. 2a Ordynacji podatkowej, która dotyczy wątpliwości co do treści przepisów.
    Nowa reguła obejmuje postępowania wszczynane z urzędu. Nie stosuje się jej, gdy:

  • w sprawie występują strony o spornych interesach,
  • przepis nakłada na podatnika obowiązek udowodnienia faktu (np. prawa do odliczenia VAT),
  • przemawia za tym ważny interes publiczny.
    W praktyce oznacza to, że dobra dokumentacja nadal jest najlepszą ochroną. Zasada pomaga dopiero wtedy, gdy urząd nie zdoła ustalić faktów.

    Jak interpretacja indywidualna chroni firmę przed sporem z urzędem?

    Interpretacja indywidualna to oficjalne stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) w sprawie podatkowej konkretnego przedsiębiorcy. Jeśli firma zastosuje się do niej, nie ponosi negatywnych skutków, nawet gdy urząd w czasie kontroli podatkowej oceni sprawę inaczej. Nie grożą jej wtedy m.in. sankcje, kary ani odpowiedzialność karna skarbowa.
    Najważniejsze zasady:

  • wniosek składa się do Dyrektora KIS na formularzu ORD-IN, elektronicznie lub papierowo,
  • opłata wynosi 40 zł od każdego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku,
  • interpretacja powinna zostać wydana w ciągu 3 miesięcy od otrzymania wniosku,
  • ochrona obejmuje wyłącznie stan faktyczny opisany we wniosku, więc opis musi być pełny i zgodny z rzeczywistością,
  • interpretacja nie chroni przed klauzulą obejścia prawa podatkowego (GAAR).
    Przed kontrolą interpretacja jest jednym z najmocniejszych dokumentów, jakie firma może pokazać urzędnikom. Warto o nią wystąpić przed transakcją, której skutki podatkowe budzą wątpliwości.

    Kiedy przedawnia się zobowiązanie podatkowe?

    Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej).
    Przykład: termin zapłaty PIT za 2025 rok minął 30 kwietnia 2026 r. Pięcioletni okres liczy się od końca 2026 roku, więc zobowiązanie przedawni się 31 grudnia 2031 r.
    Bieg przedawnienia może zostać przerwany (np. przez zastosowanie środka egzekucyjnego) albo zawieszony (np. przez wydanie decyzji o zabezpieczeniu czy ogłoszenie upadłości).

    Dlaczego reforma przedawnienia nie weszła w życie?

    Sejm uchwalił ją 15 maja 2026 r., ale prezydent zawetował ustawę 11 czerwca 2026 r. Ustawa miała uchylić art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a jednocześnie art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego.
    Zdaniem prezydenta zmiana otwierała drogę do ścigania podatników za przestępstwa skarbowe już po przedawnieniu podatku. W efekcie przedawnienie działa na dotychczasowych zasadach, a spór o instrumentalne zawieszanie jego biegu nadal pozostaje otwarty.

    Co jeszcze zmienia się od 1 października 2026 roku?

    Od 1 października 2026 r. obowiązuje pakiet deregulacyjny Ordynacji podatkowej. Najważniejsze zmiany dla firm to:

  • koniec raportowania krajowych schematów podatkowych (MDR), bo obowiązek dotyczy już tylko schematów transgranicznych,
  • uproszczenie raportowania MDR, w tym rezygnacja z informacji MDR-2 i możliwość składania MDR-3 raz w roku,
  • zapłata podatku za inną osobę do 5 000 zł (wcześniej 1 000 zł),
  • wyższy próg korekty deklaracji przez urząd: 10 000 zł zamiast 5 000 zł.

    Jak przygotować firmę do kontroli podatkowej?

    Najlepiej działać, zanim urząd przyśle zawiadomienie. Warto:

    1. przechowywać dokumenty co najmniej do końca okresu przedawnienia, czyli zwykle przez 5 lat od końca roku, w którym minął termin płatności,
    2. pilnować spójności danych w JPK_VAT i KSeF, bo urząd analizuje je, zanim wszcznie kontrolę,
    3. zapisywać datę wszczęcia kontroli, żeby sprawdzić, czy nie minęło 6 miesięcy i czy urząd nie nalicza odsetek za ten okres,
    4. odpowiadać na wezwania w terminie, bo opóźnienia po stronie podatnika wyłączają ochronę odsetkową,
    5. ustanowić pełnomocnika, gdy sprawa jest złożona lub dotyczy postępowania karnego skarbowego.

      FAQ: Ordynacja podatkowa 2026

      Czy w 2026 roku przedawnienie podatku wynosi 5 lat?

      Tak. Termin przedawnienia wynosi 5 lat, liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Reforma przedawnienia została zawetowana, więc zasady się nie zmieniły.

      Przez jaki czas kontroli urząd może naliczyć odsetki?

      Urząd nalicza odsetki za pierwsze 6 miesięcy kontroli, a za okres powyżej tego terminu już ich nie nalicza. Okresy opóźnień spowodowanych przez podatnika nie wliczają się do 6 miesięcy.

      Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego zawsze wstrzymuje przedawnienie?

      Nie zawsze. Postępowanie musi dotyczyć niewykonania konkretnego zobowiązania, a podatnik musi zostać o tym zawiadomiony przed upływem terminu przedawnienia. Sąd może też uznać, że wszczęcie postępowania było instrumentalne.

      Czy mała firma musi jeszcze raportować schematy podatkowe MDR?

      Od 1 października 2026 r. obowiązek raportowania krajowych schematów podatkowych został zniesiony. Raportuje się tylko schematy transgraniczne.
      Uporządkowane faktury i dokumenty to podstawa spokojnej kontroli. W Fakturowni wystawisz faktury zgodne z KSeF i masz je zawsze pod ręką, gdy urząd poprosi o wyjaśnienia. Wypróbuj program za darmo przez 30 dni na fakturownia.pl.

O autorze

Artykuł został stworzony przez nasz zespół specjalistów. Łączymy doświadczenie, wiedzę merytoryczną i codzienne rozmowy z użytkownikami, aby dostarczać rzetelne i aktualne informacje o fakturowaniu, KSeF i prowadzeniu biznesu.

Zobacz więcej wpisów