Nowa PKPiR od 2026: elektroniczna księga przychodów i rozchodów i nowe zasady


Data publikacji:

Fakturownia


Spis treści:

Co to jest elektroniczna PKPiR?
Elektroniczna PKPiR to podatkowa księga przychodów i rozchodów prowadzona w programie komputerowym, a nie na papierze. Dane z księgi przekazuje się do urzędu skarbowego w pliku JPK_PKPIR, czyli jednolitym pliku kontrolnym o strukturze ustalonej przez Ministerstwo Finansów.
Dzięki temu urząd dostaje dane w jednym formacie i może je automatycznie zestawić z innymi informacjami, np. z ewidencją VAT czy fakturami z KSeF. Przedsiębiorca z kolei nie musi drukować księgi ani przechowywać jej w segregatorach.

Jakie przepisy regulują nową PKPiR?

Nowe zasady wynikają z dwóch aktów prawnych:

  • art. 24a ustawy o PIT, który nakłada obowiązek prowadzenia ksiąg w formie elektronicznej i przesyłania ich do naczelnika urzędu skarbowego,
  • rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. z 2025 r. poz. 1299), które obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. i zastąpiło wcześniejsze przepisy.
    Przepisy dotyczą osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, spółek cywilnych, jawnych i partnerskich osób fizycznych oraz przedsiębiorstw w spadku.

    Kogo dotyczy obowiązek elektronicznej PKPiR i od kiedy?

    Obowiązek wprowadzono w dwóch etapach:

Grupa przedsiębiorców Elektroniczna PKPiR Pierwsze przesłanie JPK_PKPIR
Podatnicy składający JPK_V7M (VAT miesięcznie) od 1 stycznia 2026 r. w 2027 r. (za rok 2026)
Pozostali, w tym JPK_V7K (VAT kwartalnie) i zwolnieni z VAT od 1 stycznia 2027 r. w 2028 r. (za rok 2027)

Jeśli rozliczasz VAT miesięcznie, już teraz musisz prowadzić księgę elektronicznie. Jeśli rozliczasz VAT kwartalnie albo korzystasz ze zwolnienia z VAT, masz czas do końca 2026 roku. Najlepiej przejść na program jeszcze w tym roku, aby od stycznia 2027 r. prowadzić księgę bez przerw.

Czy PKPiR można jeszcze prowadzić na papierze lub w Excelu?

Nie, przedsiębiorcy objęci obowiązkiem nie mogą już prowadzić księgi na papierze. Nie wystarczy też zwykły arkusz kalkulacyjny. Program musi tworzyć plik JPK_PKPIR w strukturze opublikowanej przez Ministerstwo Finansów.
Dobry program do PKPiR powinien:

  • generować plik JPK_PKPIR w aktualnej strukturze XML,
  • chronić dane i zapewniać ich integralność,
  • pozwalać wyszukiwać, filtrować i archiwizować wpisy,
  • współpracować z KSeF, z którego pobiera numery faktur.

    KPiR kolumny – co zmieniło się w wyglądzie księgi?

    Nowy wzór PKPiR ma 19 kolumn zamiast 17. Doszły dwie kolumny związane z cyfryzacją:

  • kolumna 3: numer identyfikujący fakturę wystawioną w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF),
  • kolumna 5: identyfikator podatkowy kontrahenta, np. NIP.
    Dzięki temu każdy wpis w księdze można powiązać z konkretną e-fakturą i konkretnym kontrahentem. Ma to znaczenie, bo od 2026 roku w KSeF wystawia się już większość faktur B2B.

    Do kiedy trzeba zapisać przychody w PKPiR?

    Od 2026 roku obowiązuje jeden termin wpisywania przychodów. Trzeba je zaksięgować najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przychód powstał. Termin jest taki sam bez względu na to, czy księgę prowadzi sam przedsiębiorca, czy biuro rachunkowe.
    Wydatki, czyli zakup towarów i materiałów oraz pozostałe koszty, księguje się według zasad potrącania kosztów z art. 22 ust. 4 i 4a ustawy o PIT.

    Jakie dowody księgowe są akceptowane w 2026 roku?

    Nowe rozporządzenie ogranicza listę dokumentów, na podstawie których można księgować koszty. Nie można już dokumentować zakupów:

  • paragonami bez NIP nabywcy, np. przy drobnych zakupach materiałów czy środków czystości,
  • dowodami wewnętrznymi wystawianymi na zakup materiałów pomocniczych.
    Przy zakupach w sklepie trzeba więc pamiętać o fakturze uproszczonej, czyli paragonie z NIP firmy. Jako dowody nadal można stosować m.in. faktury, faktury uproszczone i raporty fiskalne.

    Co zmieniło się w spisie z natury i przechowywaniu księgi?

  • Spis z natury podpisuje już tylko właściciel lub wspólnicy. Osoby, które go sporządzały, nie muszą się podpisywać. W księdze wpisuje się tylko wartość spisu.
  • Przechowywanie: rozporządzenie nie określa już, gdzie trzeba trzymać księgę. Obowiązek wynika z art. 86 Ordynacji podatkowej, czyli księgę przechowuje się do przedawnienia zobowiązania podatkowego.

    Jak i kiedy przesłać plik JPK_PKPIR?

    Plik JPK_PKPIR wysyła się raz w roku, do dnia, w którym mija termin złożenia zeznania rocznego (PIT-36 lub PIT-36L). Za rok 2026 będzie to 30 kwietnia 2027 r.
    Plik zawiera m.in.:

  • dane podatnika i okres rozliczeniowy,
  • spisy z natury na początek i koniec roku,
  • wszystkie wpisy z księgi z podziałem na kolumny przychodów i kosztów,
  • sumy kontrolne.
    Razem z księgą przedsiębiorcy prowadzący PKPiR przesyłają też plik JPK_ST, czyli ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Urząd skarbowy może też zażądać pliku JPK_PKPIR w trakcie roku, np. podczas kontroli.

    Jak przygotować firmę do nowej PKPiR?

    1. Sprawdź, do której grupy należysz: czy składasz JPK_V7M, JPK_V7K, czy korzystasz ze zwolnienia z VAT.
    2. Wybierz program, który prowadzi PKPiR, tworzy JPK_PKPIR i jest połączony z KSeF.
    3. Zbieraj faktury, a nie paragony bez NIP, także przy drobnych zakupach.
    4. Ustal stały termin księgowania przychodów, najpóźniej do 20. dnia następnego miesiąca.
    5. Uzupełnij ewidencję środków trwałych, bo trafi do urzędu jako JPK_ST.

      FAQ: najczęstsze pytania o nową PKPiR

      Czy w 2026 roku muszę prowadzić PKPiR elektronicznie, jeśli rozliczam VAT kwartalnie?

      Nie. Przedsiębiorcy składający JPK_V7K oraz zwolnieni z VAT mają ten obowiązek od 1 stycznia 2027 r. Warto jednak przejść na program wcześniej.

      Kiedy pierwszy raz wyślę plik JPK_PKPIR?

      Podatnicy składający JPK_V7M wyślą pierwszy plik za 2026 rok do 30 kwietnia 2027 r. Pozostali zrobią to w 2028 r., za rok 2027.

      Czy mogę jeszcze księgować koszty na podstawie paragonu?

      Tylko wtedy, gdy na paragonie jest NIP firmy, bo wtedy jest to faktura uproszczona. Zwykły paragon bez NIP nie jest już dowodem księgowym w PKPiR.

      Czy nowe zasady dotyczą ryczałtowców?

      Nie. Przedsiębiorcy na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych nie prowadzą PKPiR. Prowadzą ewidencję przychodów i przesyłają ją w osobnym pliku JPK_EWP.
      Co, jeśli księgę prowadzi biuro rachunkowe?
      Za prowadzenie księgi i przesłanie pliku odpowiada przedsiębiorca. Biuro musi przestrzegać tych samych zasad, w tym terminu wpisu przychodów do 20. dnia następnego miesiąca.
      Elektroniczna księga przychodów i rozchodów z Fakturownią: wystawiaj faktury w KSeF, prowadź księgę przychodów i rozchodów i twórz pliki JPK w jednym programie. Sprawdź Fakturownię za darmo przez 30 dni i przygotuj swoją firmę na nowe przepisy bez stresu.

O autorze

Artykuł został stworzony przez nasz zespół specjalistów. Łączymy doświadczenie, wiedzę merytoryczną i codzienne rozmowy z użytkownikami, aby dostarczać rzetelne i aktualne informacje o fakturowaniu, KSeF i prowadzeniu biznesu.

Zobacz więcej wpisów