Globalny podatek minimalny dla dużych firm – kogo obejmie w Polsce


Data publikacji:

Fakturownia


Spis treści:

Przepisy obowiązują w Polsce od 1 stycznia 2025 r., a pierwsze rozliczenia za 2025 rok przypadają w 2027 roku. Jednoosobowych działalności gospodarczych oraz małych i średnich firm spoza dużych grup podatek nie dotyczy.

Czym jest globalny podatek minimalny?

Globalny podatek minimalny to element międzynarodowej reformy podatkowej OECD, znanej jako BEPS 2.0 (Filar 2). Jego celem jest ograniczenie przenoszenia zysków do krajów o niskich podatkach. Zasada jest prosta: duża grupa kapitałowa ma płacić podatek dochodowy na poziomie co najmniej 15% w każdym państwie, w którym działa.
Jeżeli w danym kraju efektywne opodatkowanie grupy jest niższe, powstaje obowiązek zapłaty podatku wyrównawczego (top-up tax). Przykładowo, gdy spółki grupy osiągają w danym państwie efektywną stawkę 9%, grupa dopłaca brakujące 6 punktów procentowych.

Jaka ustawa reguluje podatek wyrównawczy w Polsce?

Podstawą prawną jest ustawa z 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych, nazywana potocznie ustawą GloBE. Wdraża ona unijną dyrektywę 2022/2523.
Dyrektywa obowiązuje w UE od 2024 roku, a Polska wdrożyła ją z rocznym opóźnieniem, od 1 stycznia 2025 r. Grupy mogły dobrowolnie objąć przepisami także rok 2024, składając oświadczenie w formie aktu notarialnego w terminie od 1 marca do 30 maja 2026 r.

Kogo obejmie globalny podatek minimalny w Polsce?

Przepisy obejmują jednostki składowe dużych grup międzynarodowych i krajowych, czyli w praktyce:

  • polskie spółki zależne należące do zagranicznych grup kapitałowych,
  • polskie spółki dominujące stojące na czele dużych grup krajowych,
  • oddziały i zakłady zagranicznych przedsiębiorstw działające w Polsce.
    Najważniejsze jest to, że próg 750 mln euro liczy się dla całej grupy, a nie dla pojedynczej spółki. Polska spółka z przychodem kilkudziesięciu milionów złotych może więc podlegać przepisom, jeśli należy do grupy o odpowiednio wysokich skonsolidowanych przychodach.

    Kogo przepisy nie obejmują?

    Ustawa nie dotyczy:

  • jednoosobowych działalności gospodarczych i samodzielnych spółek, które nie należą do dużych grup,
  • grup kapitałowych poniżej progu 750 mln euro,
  • podmiotów wyłączonych, takich jak jednostki rządowe, organizacje międzynarodowe, organizacje non-profit czy fundusze emerytalne (na zasadach określonych w ustawie).

    Czy objęcie przepisami oznacza obowiązek zapłaty podatku?

    Nie zawsze. Podatek wyrównawczy powstaje tylko wtedy, gdy efektywna stawka podatkowa (ETR) w danym kraju, wyliczona według zasad GloBE, jest niższa niż 15%. Wiele grup działających w Polsce przy 19-procentowym CIT nie zapłaci go wcale.
    Obowiązki sprawozdawcze dotyczą jednak wszystkich jednostek z grup objętych ustawą, niezależnie od tego, czy podatek ostatecznie wystąpi. W szczególnych sytuacjach (np. w ramach mechanizmu UTPR) podatek może zostać przypisany polskiej spółce nawet wtedy, gdy ETR w Polsce przekracza 15%.

    Jakie są rodzaje podatku wyrównawczego?

    Polska ustawa wprowadza trzy rodzaje podatku wyrównawczego:

    1. Globalny podatek wyrównawczy (IIR): płaci go co do zasady jednostka dominująca najwyższego szczebla za nisko opodatkowane spółki zależne w innych krajach.
    2. Krajowy podatek wyrównawczy (QDMTT): pozwala państwu, w którym działa nisko opodatkowana spółka, pobrać podatek u siebie, zanim zrobi to inne państwo.
    3. Podatek wyrównawczy od niedostatecznie opodatkowanych zysków (UTPR): mechanizm uzupełniający, który rozdziela podatek między kraje działalności grupy, jeśli nie pobrano go w ramach IIR.
      Dzięki krajowemu podatkowi wyrównawczemu dopłata od zysków osiąganych w Polsce trafia do polskiego budżetu, a nie do budżetu kraju, w którym znajduje się centrala grupy.

      Jak oblicza się efektywną stawkę podatkową (ETR)?

      ETR to iloraz skorygowanych podatków kwalifikowanych i kwalifikowanego dochodu netto wszystkich spółek grupy w danym kraju. Nie jest to więc zwykła stawka CIT z zeznania, lecz wynik wyliczony według szczególnych reguł GloBE.
      W praktyce warto pamiętać o dwóch kwestiach:

  • wyłączenie substratu majątkowo-osobowego zmniejsza podstawę opodatkowania o część kosztów wynagrodzeń i wartości aktywów materialnych w danym kraju,
  • ulgi i zwolnienia podatkowe, np. w ramach Polskiej Strefy Inwestycji, mogą obniżać ETR, a w efekcie prowadzić do powstania podatku wyrównawczego.

    Jakie obowiązki i terminy mają spółki objęte przepisami?

    Spółki z grup objętych ustawą muszą przede wszystkim:

  • złożyć informację o opodatkowaniu wyrównawczym (GIR) albo zawiadomić urząd, która jednostka grupy składa ją w ich imieniu,
  • złożyć zeznanie z tytułu krajowego podatku wyrównawczego,
  • składać zawiadomienia o wyborach przewidzianych w ustawie.
    Dokumenty trafiają do Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy. Najważniejsze terminy wyglądają tak:
  • GIR za 2025 rok: do 30 czerwca 2027 r., za kolejne lata do końca 15. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego,
  • zeznanie za 2025 rok: do 30 września 2027 r., za kolejne lata do końca 18. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego.
    Duże grupy krajowe przez pierwsze 5 lat podatkowych nie obliczają krajowego podatku wyrównawczego, ale nadal podlegają ustawie. Za naruszenie obowiązków informacyjnych grozi grzywna do 720 stawek dziennych z Kodeksu karnego skarbowego.

    Co zmienia się w 2026 roku?

    Rok 2026 przyniósł trzy istotne zmiany, z których dwie są jeszcze na etapie projektu:

  • Pakiet OECD Side-by-Side (styczeń 2026 r.) wprowadza nowe bezpieczne przystanie, m.in. dla uproszczonej stawki ETR i ulg inwestycyjnych opartych na realnej działalności, oraz uznaje system podatkowy USA za równoważny z GloBE. Nie obowiązuje on w Polsce automatycznie i wymaga wdrożenia do polskich przepisów.
  • Projekt nowelizacji ustawy GloBE z 5 lutego 2026 r. doprecyzowuje m.in. zasady ujmowania aktywów z tytułu podatku odroczonego, pozwala korzystać z danych przygotowywanych do konsolidacji grupy i porządkuje zasady bezpiecznej przystani CbCR.
  • Projekt nowelizacji ustawy o CIT z 21 sierpnia 2026 r. zakłada stawkę CIT 22% od 2027 roku również dla spółek należących do grup objętych Pillar 2, niezależnie od wysokości ich własnych przychodów.

    Co powinna zrobić firma, która może podlegać przepisom?

    Spółka należąca do większej grupy kapitałowej powinna:

    1. Sprawdzić, czy grupa przekracza próg 750 mln euro w co najmniej 2 z 4 ostatnich lat.
    2. Ustalić swoją rolę w grupie i to, która jednostka odpowiada za raportowanie.
    3. Przygotować dane finansowe do wyliczenia ETR, bo ich zakres wykracza poza standardowe dane podatkowe.
    4. Ocenić dostępność bezpiecznych przystani, które upraszczają lub eliminują pełne obliczenia.

      FAQ – najczęściej zadawane pytania

      Czy globalny podatek minimalny dotyczy JDG lub małej spółki?

      Nie. Przepisy obejmują tylko jednostki z grup o skonsolidowanych przychodach powyżej 750 mln euro. Mała firma działająca samodzielnie nie ma żadnych obowiązków z tego tytułu.

      Ile wynosi globalny podatek minimalny?

      Minimalna efektywna stawka to 15%. Podatek wyrównawczy pokrywa różnicę między tą stawką a faktycznym ETR grupy w danym kraju.

      Od kiedy obowiązuje podatek wyrównawczy w Polsce?

      Od 1 stycznia 2025 r. Grupy, które złożyły oświadczenie do 30 maja 2026 r., stosują przepisy także za 2024 rok.

      Czy spółka z niskim przychodem może podlegać przepisom?

      Tak, jeśli należy do grupy przekraczającej próg. Liczą się przychody całej grupy, a nie pojedynczej spółki.

      Kiedy trzeba złożyć pierwszą informację GIR za 2025 rok?

      Do 30 czerwca 2027 r., a zeznanie z tytułu krajowego podatku wyrównawczego do 30 września 2027 r.
      Globalny podatek minimalny dotyczy największych graczy, ale codzienne obowiązki, takie jak faktury w KSeF, dotyczą każdej firmy. Załóż konto w Fakturowni i przetestuj program przez 30 dni za darmo.

O autorze

Artykuł został stworzony przez nasz zespół specjalistów. Łączymy doświadczenie, wiedzę merytoryczną i codzienne rozmowy z użytkownikami, aby dostarczać rzetelne i aktualne informacje o fakturowaniu, KSeF i prowadzeniu biznesu.

Zobacz więcej wpisów