Należności umorzone i należności przedawnione - czym są i jak je rozliczać?

author Malgorzata Kozicka , 2016-03-04

Kiedy przedawniają się należności? Czym są należności umorzone? Na te pytania trudno odpowiedzieć wyczerpująco w dwóch zdaniach. Przygotowaliśmy słownik pojęć pokrewnych oraz ich zestawienie, które pomogą Ci je rozróżnić.

W artykule znajdziesz rozwinięcia definicji:

  • Należność przedawniona

  • Należność przeterminowana

  • Należność nieściągalna

  • Należność umorzona

  • Wierzytelność

Należność i wierzytelność - czy to to samo?

Wierzytelnością jest uprawnienie wierzyciela do żądania spełnienia danego świadczenia przez dłużnika - w obrocie gospodarczym mogą być to wszelkie przewidywane przychody środków pieniężnych z różnych tytułów, np. wypłaconych zaliczek, sprzedaży produktów, wykonanych robót i usług, rozliczeń z budżetem, pracownikami.

Należność natomiast jest uprawnieniem osoby fizycznej lub prawnej do otrzymania w określonym terminie wyżej określonego świadczenia rzeczowego lub pieniężnego od innej osoby fizycznej lub prawnej.

Należność przedawniona i przeterminowana - czy to to samo?

Należnością przeterminowaną zwyczajowo określa się należność, której termin płatności już upłynął.

Przeczytaj, jak usprawnić kontrolę płatności w Twojej firmie

Natomiast o przedawnieniu mówimy wówczas, gdy upłynął pewien określony w ustawie termin, po którym dłużnik odmawia spełnienia roszczenia wierzyciela.

Należność przedawniona i nieściągalna - czy to to samo?

Pojęcia należność przedawniona i należność nieściągalna nie są tożsame. Należnościami nieściągalnymi są wierzytelności, których egzekwowanie okazuje się niemożliwe. Może tak być w przypadku:

  • zgonu lub zaginięcia dłużnika,

  • niewypłacalności dłużnika,

  • dochodzenia wierzytelności drogą sądową,

  • kwestionowania przez dłużnika kwoty należności.

 
 

Jednocześnie wierzyciel powinien dysponować dokumentami jednoznacznie dowodzącymi którejś z wyżej wymienionych sytuacji. Może to być zarówno akt zgonu dłużnika jak i protokół nieściągalności wydany przez komornika.

Natomiast przedawnienie należności następuje w przypadku upływu czasu dochodzenia wierzytelności na drodze powództwa cywilnego. Ogólny termin, po którym roszczenia ulegają przedawnieniu to okres 10 lat, liczonych od dnia, w którym powstał obowiązek uregulowania należności. Ze względu na różne rodzaje zobowiązań finansowych, okres przedawnienia niektórych należności został skrócony:

  • 3 lata w przypadku roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej

  • 3 lata w przypadku roszczeń o świadczenia okresowe

  • 3 lata w przypadku należności z tytułu weksli

Uwaga! Obowiązuje on jedynie wystawcę weksla własnego, gdyż dla posiadacza weksla ustawodawca określił roczny termin przedawnienia.

  • 2 lata w przypadku roszczeń z tytułu umowy o dzieło, licząc od dnia, w którym nastąpiło oddanie dzieła, lub w którym oddanie działa powinno nastąpić

  • 2 lata dla przedsiębiorcy z tytułu powstałej sprzedaży, a więc z tytułu nieuregulowanej płatności za fakturę

  • 2 lata z tytułu odsetek za nieterminowe rozliczenie faktury

  • 1 rok z tytułu umowy przewozu osób czy mienia oraz z tytułu zawarcia umowy przedwstępnej

  • 1 rok w przypadku roszczeń wynajmującego przeciwko najemcy o naprawę uszkodzonego mienia

  • 1 rok w przypadku roszczeń najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów za użytkowane rzeczy (kaucja)

Umorzenie wierzytelności i należności

Umorzenie należności oznacza zwolnienie dłużnika z długu w związku z innymi przyczynami aniżeli zapłata, przedawnienie lub nieściągalność. Zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego, zobowiązanie wygasa wówczas, gdy wierzyciel zwalnia z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Likwidacja przepisów o zatorach płatniczych - uzupełnij swoją wiedzę

Aby skutecznie umorzyć wierzytelność, konieczne jest:

  • ze strony wierzyciela - oświadczenie woli o zwolnieniu dłużnika z długu,  

  • ze strony dłużnika - oświadczenie woli, że zwolnienie to przyjmuje

Dla celów podatkowych warto uzyskać zgodę dłużnika w formie pisemnej. Brak takiego oświadczenia uniemożliwia zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów umorzonej wierzytelności.

 

Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i jako taka nie powinien być traktowany, a przedstawione treści mogą ulec przedawnieniu. Czytelnik wykorzystuje poglądy przedstawione przez Autora dla własnych potrzeb jedynie na własną odpowiedzialność.