Drewniane klocki z napisem VAT na biurku, w tle mężczyzna z dokumentami i telefonem oraz budzik

Jak wystawić fakturę w KSeF bez VAT? KSeF dla podatników zwolnionych z VAT


Zaktualizowano:

Data publikacji:

Sylwia Cerecka


W skrócie

Zwolnienie z VAT nie zwalnia z KSeF. Firma zwolniona podmiotowo lub przedmiotowo od 1 kwietnia 2026 r. wystawia faktury dla firm w KSeF ze stawką „zw”, a przy zwolnieniu przedmiotowym podaje też podstawę zwolnienia. Do 31 grudnia 2026 r. poza KSeF może zostać firma, której faktury w miesiącu nie przekraczają łącznie 10 000 zł brutto.

Spis treści:

Sytuacja Zasada w KSeF
Wystawiasz fakturę dla firmy wysyłasz ją do KSeF, obowiązkowo od 1 kwietnia 2026 r.
Wystawiasz fakturę dla konsumenta nie musisz wysyłać jej do KSeF, ale możesz to zrobić
Kupujesz towar lub usługę na firmę odbierasz fakturę kosztową w KSeF, obowiązkowo od 1 lutego 2026 r.
Wystawiasz faktury na niewielkie kwoty możesz fakturować poza KSeF do 31 grudnia 2026 r., jeżeli łączna wartość Twoich faktur w miesiącu nie przekracza 10 000 zł brutto
Chcesz wystawić rachunek zamiast faktury rachunek zastąpi fakturę tylko wyjątkowo – np. gdy jesteś rolnikiem ryczałtowym; w typowej sprzedaży zwolnionej z VAT dla firm rachunek nie wystarczy
Wypełniasz fakturę podajesz stawkę „zw” przy pozycji sprzedaży i podstawę zwolnienia w adnotacjach

Czy „nievatowiec” musi wystawiać faktury w KSeF?

Tak. Obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych nałożono w art. 106ga ust. 1 ustawy o VAT na wszystkich podatników, a nie wyłącznie na podatników VAT czynnych. Katalog wyłączeń nie obejmuje sprzedaży zwolnionej, więc nievatowiec wystawia faktury w systemie KSeF na tych samych zasadach co pozostali przedsiębiorcy.

Podatnik zwolniony z VAT to przedsiębiorca, który prowadzi sprzedaż podlegającą ustawie o VAT, ale nie nalicza podatku. Zwolnienie ma dwa źródła:

  • podmiotowe, ze względu na wartość sprzedaży do 240 000 zł rocznie,
  • przedmiotowe, ze względu na rodzaj sprzedaży, na przykład usługi medyczne, edukacyjne czy najem mieszkaniowy.

Sam obowiązek wystawienia faktury powstaje jednak rzadziej niż u podatnika czynnego. Sprzedaży zwolnionej nie trzeba dokumentować fakturą, dopóki nabywca jej nie zażąda. Żądanie wiąże sprzedawcę, jeżeli zgłoszono je w ciągu 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar, wykonano usługę albo otrzymano zapłatę (art. 106b ust. 2 i ust. 3 pkt 2). Gdy faktura powstaje, a nabywcą jest firma, wystawia się ją w KSeF.

Zobacz też: Kary KSeF 2027 – od kiedy i ile wynoszą?

Ryczałt bez VAT a KSeF

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych nie wpływa na obowiązki w KSeF. To forma opodatkowania w podatku dochodowym, a o podleganiu KSeF decyduje wyłącznie status w VAT (czy jesteś podatnikiem VAT, bez względu na zwolnienie z obowiązku rozliczania tego podatku).

Usługi zwolnione przedmiotowo a KSeF

Większość usług zwolnionych przedmiotowo podlega KSeF bez wyjątków. Lekarz, dentysta, psycholog, nauczyciel czy firma szkoleniowa wystawiają faktury w systemie tak samo jak przedsiębiorcy prowadzący działalność opodatkowaną.

Odrębnie potraktowano usługi finansowe i ubezpieczeniowe zwolnione na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7 i 37–41 ustawy o VAT. Jeżeli dokumentuje się je fakturami o węższym zakresie danych niż określony w art. 106e ustawy, obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych ich nie obejmuje.

Najem prywatny a KSeF

Najem prywatny podlega KSeF wtedy, gdy najemcą jest firma i zażąda wystawienia faktury. Wynajmujący prywatnie jest podatnikiem VAT, nawet jeśli nie zarejestrował działalności gospodarczej, a najem na cele mieszkaniowe korzysta ze zwolnienia przedmiotowego. Przy wynajmie na rzecz osoby prywatnej obowiązek wystawienia faktury w systemie KSeF nie powstaje.

Jak wystawić fakturę bez VAT w KSeF

Fakturę bez VAT wystawia się w KSeF przez wypełnienie trzech pól struktury FA(3):

  • P_12 w wierszu faktury: oznaczenie „zw” zamiast stawki procentowej,
  • P_13_7 w części Fa: suma wartości sprzedaży zwolnionej od podatku,
  • P_19A, P_19B albo P_19C w sekcji Fa/Adnotacje: podstawa zwolnienia, przy czym wypełnia się tylko jedno z tych pól, a każde przyjmuje do 256 znaków.

Resztę wykonuje program: tworzy plik XML, wysyła go do systemu i odbiera numer KSeF wraz z urzędowym poświadczeniem odbioru.

Faktura wystawiana na żądanie nabywcy i dokumentująca sprzedaż zwolnioną może nie zawierać stawki podatku, sumy wartości sprzedaży netto w podziale na stawki ani kwoty podatku, co wynika z art. 106e ust. 4 pkt 3 ustawy o VAT.

Podstawa zwolnienia jest obowiązkowa tylko przy zwolnieniu przedmiotowym.

Rodzaj zwolnienia Czy podstawa prawna jest obowiązkowa Przykładowy wpis w polu P_19A
Podmiotowe, art. 113 ust. 1 i 9 nie, § 3 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur nie wymaga jej podania art. 113 ust. 1 ustawy o VAT
Przedmiotowe, art. 43 ust. 1 tak, art. 106e ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT każe podać przepis ustawy, przepis dyrektywy 2006/112/WE albo inną podstawę art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT

To ogólne kierunki postępowania, a nie indywidualna porada podatkowa. Dobór podstawy zwolnienia zależy od rodzaju sprzedaży, więc w razie wątpliwości potwierdź ją ze swoim księgowym.

Zobacz też: Jak wystawić fakturę w KSeF? Pierwsza faktura krok po kroku

Jak wystawić fakturę bez VAT w Fakturowni

W Fakturowni fakturę bez VAT włącza się raz, w ustawieniach konta: po wyłączeniu podatku na fakturach formularz dokumentu podstawia stawkę „zw”, a podstawę zwolnienia można zapisać w konfiguracji, żeby trafiała na kolejne dokumenty automatycznie.

Przy aktywnej integracji z KSeF podanie podstawy zwolnienia jest obowiązkowe. Bez niej system nie zapisze faktury ze stawką „zw” i pokaże komunikat o pustym polu. Wymóg systemowy jest więc szerszy niż przepisy, które przy zwolnieniu podmiotowym nie każą podawać podstawy prawnej na fakturze.

KSeF dla JDG bez VAT – jak uzyskać dostęp do systemu

Jednoosobowa działalność ma w KSeF komplet uprawnień przypisany automatycznie, bez konieczności składania do urzędu skarbowego zgłoszenia ZAW-FA. Konieczne jest tylko uwierzytelnienie i autoryzacja, którą w systemach zintegrowanych z KSeF przeprowadzasz jednorazowo. W Fakturowni wybierasz uwierzytelnienie automatyczne i podpisujesz plik uwierzytelniający Profilem Zaufanym albo podpisem kwalifikowanym właściciela. Certyfikaty w KSeF program generuje w imieniu Twojej firmy, więc nie musisz zakładać ich samodzielnie w Aplikacji Podatnika.

Uwierzytelnienie manualne, z wgraniem własnych certyfikatów, przydaje się, jeśli pracujesz na kilku programach zintegrowanych z KSeF jednocześnie. Spółka zwolniona z VAT autoryzuje się kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną z numerem NIP, a bez pieczęci musi najpierw wskazać administratora zgłoszeniem ZAW-FA.

Zobacz też: Jak uzyskać dostęp do KSeF dla jednoosobowej działalności? Praktyczny poradnik, Zmiany w KSeF 2027 – usprawnienia zapowiedziane przez MF

Limit 10 tys. zł w KSeF – kto nie musi wystawiać faktur w systemie

Faktury można wystawiać poza KSeF do 31 grudnia 2026 r., jeżeli ich łączna wartość w danym miesiącu nie przekracza 10 000 zł. Przepis epizodyczny z art. 145m ustawy o VAT obowiązuje od 1 kwietnia 2026 r. i nie wskazuje żadnej grupy przedsiębiorców – liczy się wyłącznie kwota limitu. Dla części firm zwolnionych z VAT to jedyny tytuł do pozostania poza systemem e-faktur w 2026 roku.

Prawo do wystawiania faktur elektronicznych i papierowych traci się począwszy od faktury, którą przekroczono limit. Utrata jest trwała: przepis nie przewiduje powrotu do fakturowania poza systemem KSeF w kolejnym miesiącu, nawet przy niższej sprzedaży.

Od 1 stycznia 2027 r. to wyłączenie przestaje obowiązywać, więc obowiązkiem fakturowania w KSeF objęte będą także najmniejsze firmy.

Jak liczyć limit 10 tys. w KSeF – netto czy brutto?

Limit 10 000 zł liczy się w kwotach brutto. Ustawa mówi o łącznej wartości sprzedaży wraz z kwotą podatku, udokumentowanej fakturami wystawionymi w danym miesiącu. U podatnika zwolnionego z VAT, który podatku nie nalicza, jest to suma kwot należności z wystawionych faktur.

  • liczy się miesiąc kalendarzowy, a nie kwartał ani rok,
  • o przypisaniu faktury do miesiąca decyduje data jej wystawienia, a nie data sprzedaży,
  • do limitu wchodzą wyłącznie faktury objęte obowiązkiem wystawienia w KSeF,
  • według wyjaśnień Ministerstwa Finansów nie wlicza się faktur konsumenckich ani paragonów uznanych za faktury.

Przykład: trzy faktury po 3 200 zł dają 9 600 zł i mieszczą się w limicie, ale czwarta na 900 zł podnosi sumę do 10 500 zł. To właśnie ją trzeba wystawić w KSeF. Od tego momentu prawo do fakturowania poza systemem przepada bezpowrotnie – również dla kolejnych faktur, nawet jeśli miesięczna sprzedaż ponownie spadnie poniżej 10 000 zł.

Ministerstwo Finansów opublikowało przykłady liczenia limitu dla typowych sytuacji sprzedaży.

Faktury do 450 zł a KSeF

Limit 450 zł to osobna zasada, niezwiązana z limitem 10 tys. zł. Faktura uproszczona – czyli faktura o ograniczonym zakresie danych, wystawiana zgodnie z art. 106e ust. 5 pkt 3 ustawy o VAT dla sprzedaży do 450 zł – nadal podlega obowiązkowi wysyłki do KSeF na takich samych zasadach jak każda inna faktura.

Poza systemem, na podstawie art. 145n ustawy o VAT, do końca 2026 r. mogą pozostać wyłącznie dwa inne przypadki: paragony fiskalne z NIP nabywcy, które pełnią funkcję faktury uproszczonej (bez wystawiania osobnego dokumentu), oraz faktury wystawiane przy użyciu kas rejestrujących. To dwa niezależne wyłączenia – nie obejmują faktury uproszczonej wystawionej wprost jako dokument w KSeF.

Zobacz też: Paragon z NIP i faktura uproszczona w KSeF od 1 stycznia 2027 roku

Rachunek bez VAT a KSeF: czy zastąpi fakturę?

Rachunek nie zastępuje faktury, jeżeli transakcja podlega obowiązkowi jej wystawienia – a to oznacza, że w typowej sprzedaży zwolnionej z VAT dla firm nie pozwala pozostać poza KSeF. Rachunki w rozumieniu art. 87 Ordynacji podatkowej nie są przesyłane do systemu, ale nie zwalniają z obowiązku wystawienia faktury tam, gdzie ten obowiązek istnieje.

Ministerstwo Finansów w piśmie z 26 stycznia 2026 r. (sygn. PT7.8165.6.2026.46) wyjaśniło, że rachunek pozostaje właściwym dokumentem tylko w wąskich przypadkach: gdy czynność w ogóle nie podlega VAT (np. zbycie przedsiębiorstwa, art. 6 ustawy), gdy sprzedawca nie działa jako podatnik VAT, oraz przy sprzedaży rolnika ryczałtowego zwolnionego z faktur na podstawie art. 117 ustawy o VAT. Poza tymi sytuacjami zbieg obowiązku wystawienia faktury i rachunku jest pozorny – pierwszeństwo zawsze ma faktura. Potwierdził to też Szef Krajowej Administracji Skarbowej, zmieniając z urzędu interpretację indywidualną w analogicznej sprawie (decyzja z 5 marca 2026 r., sygn. DOP7.8101.6.2026.HEMD).

Faktura bez NIP nabywcy a KSeF

Faktura dla nabywcy będącego konsumentem – czyli osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej – nie musi być wystawiona w KSeF, a jeśli powstanie w systemie, trafia do odbiorcy poza nim. Dotyczy to przede wszystkim sprzedaży dla konsumentów, czyli codziennej pracy większości firm zwolnionych z VAT.

Wyłączenie z art. 106ga ust. 2 pkt 4 ustawy o VAT obejmuje faktury na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Takie faktury wystawia się elektronicznie lub w postaci papierowej, a od 2026 roku można je również wystawić w KSeF dobrowolnie. W strukturze FA(3) zamiast NIP nabywcy wpisuje się wtedy wartość „1” w polu BrakID.

Jeżeli faktura zostanie wystawiona w systemie, a nabywcą jest konsument albo inny podmiot bez NIP (np. firma zagraniczna bez polskiej obecności lub podatnik korzystający z procedury SME), udostępnia się ją w sposób uzgodniony z nabywcą, poza KSeF – na podstawie art. 106gb ust. 4 ustawy o VAT, który obejmuje szerszy krąg podmiotów niż samo zwolnienie z obowiązku wystawienia faktury w KSeF. Wystawca ma wtedy dwa obowiązki wynikające z art. 106gb ustawy o VAT:

  • oznaczyć fakturę kodem QR umożliwiającym dostęp do niej w KSeF i weryfikację zawartych w niej danych,
  • zapewnić nabywcy dostęp do faktury przez podanie tego kodu wraz z danymi identyfikującymi dokument.

Gdy to Ty jesteś nabywcą, kluczowe jest, w którym polu zostanie wskazany Twój NIP. Broszura informacyjna do struktury FA(3) wskazuje wprost, że faktura zostanie udostępniona nabywcy w KSeF wyłącznie wtedy, gdy jego NIP znajdzie się w polu NIP, a nie w polu NrVatUE lub NrID. Jeżeli przy zakupie firmowym nie podasz NIP, faktura kosztowa nie trafi na Twoje konto w systemie.

Zobacz też: Jak pobrać fakturę z KSeF? Faktury zakupowe krok po kroku

Artykuł przedstawia ogólne zasady wynikające z przepisów i wyjaśnień Ministerstwa Finansów. Nie zastępuje indywidualnej porady podatkowej, a rozliczenie konkretnej sprzedaży warto potwierdzić z księgowym lub doradcą podatkowym.

Najczęstsze pytania o KSeF bez VAT

Czy podatnik zwolniony z VAT musi mieć KSeF?

Podatnik zwolniony z VAT musi korzystać z KSeF. Obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych objął podatników zwolnionych z VAT, podmiotowo i przedmiotowo, od 1 kwietnia 2026 r. Zwolnienie dotyczy naliczania podatku VAT, a nie sposobu dokumentowania sprzedaży. Poza obowiązkiem KSeF pozostają faktury dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.

Czy będąc na ryczałcie muszę mieć KSeF?

Będąc na ryczałcie, musisz korzystać z KSeF, jeżeli wystawiasz faktury dla firm. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to forma opodatkowania w podatku dochodowym i nie ma znaczenia dla obowiązku KSeF. O obowiązku decyduje to, czy jesteś podatnikiem VAT – niezależnie od tego, czy korzystasz ze zwolnienia – oraz to, komu wystawiasz fakturę.

Nie wystawiam faktur – czy muszę mieć KSeF?

Dostęp do KSeF jest potrzebny każdej firmie, nawet jeśli sama nie wystawia faktur. Od 1 lutego 2026 r. faktury zakupowe od dostawców objętych systemem trafiają wyłącznie do KSeF, więc bez uwierzytelnienia nie odbierzesz dokumentów kosztowych. Przy sprzedaży zwolnionej z VAT obowiązek wystawienia faktury powstaje dopiero wtedy, gdy nabywca jej zażąda.

Jaką podstawę zwolnienia z VAT wpisać na fakturze?

Przy zwolnieniu przedmiotowym podaje się przepis, z którego wynika zwolnienie, na przykład art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT. Przy zwolnieniu podmiotowym przepisy nie wymagają podstawy prawnej na fakturze, ale w KSeF warto wpisać art. 113 ust. 1 ustawy o VAT. W strukturze FA(3) podstawa trafia do pola P_19A.

Czy faktura bez NIP nabywcy trafia do KSeF?

Fakturę bez NIP nabywcy, np. dla osoby fizycznej albo nabywcy zagranicznego, wystawiasz w KSeF, ale przekazujesz ją odbiorcy poza KSeF w uzgodniony sposób – z kodem QR, który daje dostęp do faktury i pozwala zweryfikować jej dane.

Czy do limitu 10 tys. zł wliczają się faktury dla konsumentów?

Faktury dla konsumentów nie wliczają się do limitu 10 000 zł w KSeF – wliczają się wyłącznie faktury objęte obowiązkiem wystawienia w KSeF, a faktury konsumenckie i paragony uznane za faktury go nie powiększają, co wynika z wyjaśnień Ministerstwa Finansów. Limit 10 000 zł liczy się w kwotach brutto, w obrębie miesiąca kalendarzowego, według daty wystawienia faktury.

Czy podatnik zwolniony z VAT może wystawić rachunek zamiast faktury?

Podatnik zwolniony z VAT zwykle nie może wystawić rachunku zamiast faktury – jeśli sprzedaż wymaga faktury, rachunek jej nie zastąpi. Wyjątki są wąskie: czynność w ogóle poza VAT (np. sprzedaż firmy), sprzedawca niedziałający jako podatnik albo rolnik ryczałtowy zwolniony z faktur (art. 117 ustawy o VAT) – tak wynika z pisma MF z 26 stycznia 2026 r. (sygn. PT7.8165.6.2026.46). Poza tymi przypadkami faktura zawsze ma pierwszeństwo, co potwierdził też Szef KAS, zmieniając z urzędu jedną z interpretacji (5 marca 2026 r., sygn. DOP7.8101.6.2026.HEMD). Rachunek nie trafia do KSeF, ale i tak nie pozwoli Ci ominąć fakturowania w systemie.

O autorze

Sylwia Cerecka

Specjalistka marketingu. Zajmuje się optymalizacją procesów, SEO oraz copywritingiem w obszarze fakturowania i prowadzenia firmy. Optymalizuje strony pod SEO i GEO, przygotowuje landing pages i pisze artykuły na firmowego bloga. Po godzinach – miłośniczka home designu, upcyclingu i projektów DIY.

Zobacz więcej wpisów